(01:02) Vậy thì mười loại định nó như thế nào? Thầy xin kể ra cho quý thầy nghe:

Thứ nhất:

1. Định Niệm Hơi Thở;

Đó là cái thứ nhất mà cái người tu bắt đầu vào để mà tu tập là phải ổn định hơi thở. Vì khi mà chúng ta ăn uống điều độ mà chúng ta giữ được hơi thở điều hòa thì cơ thể chúng ta không có bệnh tật.

Thì như quý thầy biết rằng vốn đạo Phật ra đời là một y vương để trị bệnh cho chúng sanh. Bệnh chúng sanh có hai loại bệnh: Bệnh thứ nhất là thân bệnh, bệnh thứ hai là tâm bệnh.

Mà Đức Phật dạy cho chúng ta để trị thân bệnh thì bằng cách ăn uống điều độ ngày một bữa chớ không được ăn nhiều, và hơi thở được ổn định, điều hòa thì cơ thể không có bệnh đau.

Cái thứ hai thì Đức Phật dạy cho chúng ta trị tâm bệnh. Vì tâm bệnh nó mới làm cho thân chúng ta mới bệnh, còn tâm người đó không bệnh thì ít khi mà thân chúng ta bị bệnh.

Một người mà phiền não, rầu buồn thì lâu ngày ăn uống không được thì sẽ bệnh. Một người giận dữ, tức giận thì cũng ăn uống không ngon, do đó tạo cho cơ thể rối loạn và từ đó dễ sanh bệnh. Cho nên những cái sân hận, phiền não, đau khổ, lo lắng, suy tư là cái tâm bệnh.

Cái tâm bệnh thì lấy gì mà trị? Đức Phật nói: Cái tâm bệnh lấy trí mà trị - lấy sự hiểu biết mà trị nó.

Cho nên ở đây hầu hết để trị cho chúng ta cái tâm bệnh vô lậu này thì phần nhiều là lấy trí tuệ. Mà lấy trí tuệ đó thì như quý thầy đã học rồi: Trí tuệ ở đâu thì giới luật ở đó. Bởi vì trí tuệ nó làm cho giới luật thanh tịnh, mà giới luật nó làm cho trí tuệ thanh tịnh.

Cho nên người có trí là người có giới luật, mà người không có trí là người không có giới luật. Dù là người đó là người có thông minh gì đi nữa mà đời sống họ không đúng giới hạnh, không đúng cái giới luật của Phật dạy thì đương nhiên người đó là người không có trí.

Cũng như quý thầy thấy, mọi vị ăn phi thời tức là người đó không có giới luật, mà không có giới luật tức là không có trí tuệ, mà không có trí tuệ thì người ăn phi thời sẽ có nhiều bệnh tật đem đến đau khổ cho họ.

Và khi mà chạy theo sự ăn uống đó là họ bị dục lạc của ăn uống cám dỗ làm cho tâm hồn của họ khi mà ăn cực khổ hoặc là khi không có ăn thì họ phải sanh ra đau khổ, phải sanh ra phiền não, phải sanh ra những cái ác pháp.

Đó, thì như vậy là người không có trí mà chỉ sống theo dục lạc cho nên luôn luôn tạo mình khổ, tức là tạo cho mình có bệnh, tâm bệnh hay hoặc là thân bệnh.

Đó cho nên ở đây là cái Định Niệm Hơi Thở vốn mục đích nó hợp với cái sự ăn uống điều độ của chúng ta thì giúp cho thân chúng ta không bệnh. Cho nên nó là định thứ nhất của đạo Phật để trị cái thân bệnh của chúng ta.

Còn các cái định khác, còn chín cái thứ định này vốn để trị cái tâm bệnh của chúng ta.

Đó thì cái Định Niệm Hơi Thở nó hợp với cái đời sống ăn uống của chúng ta hàng ngày thì nó trị được cái thân bệnh, còn chín cái loại định sau này nó hợp lại để mà nó trị cái tâm bệnh của chúng ta. Thì biết như vậy thì Thầy sẽ kể tiếp cho quý thầy nghe:

(04:14) Thứ hai là:

2. Thánh Định Phòng Hộ Sáu Căn;

Bởi vì phòng hộ sáu căn nó là một cái loại định làm cho mắt, tai, mũi, miệng, thân, ý chúng ta thanh tịnh, và oai nghi, luật nghi - cái luật nghi mà giới hạnh đó, nó làm cho chúng ta rất rõ nét mà người nào nhìn vào cũng biết là cái người đó giới luật hẳn hòi.

Một người tu sĩ mà đi ra đường ngó qua, ngó lại thì biết rằng cái người đó không phòng hộ sáu căn. Mà không phòng hộ sáu căn thì tức là cái người đó đã phạm giới, không thể nào trong ý của họ không phạm giới.

Họ đi mà họ ngó qua, ngó lại thì cái ý họ bị dính kẹt ở trong những cái đối tượng của các pháp thế gian thì làm gì họ cũng bị phạm giới hết. Mặc dù là thân, khẩu họ không phạm, đời sống họ không phạm nhưng ý họ vẫn bị phạm giới.

Đó là Thánh Định Phòng Hộ Sáu Căn.

Thứ ba là:

3. Thánh Định Chánh Niệm Tỉnh Thức;

Nghĩa là cái người tu sĩ luôn luôn phải tỉnh giác, phải tỉnh thức, không có được mê mờ, cho nên khi đi luôn luôn họ tập trung dưới bàn chân họ, họ tránh tất cả những loài chúng sanh, và đồng thời họ giữ được cái chánh niệm là không hại chúng sanh, không làm đau khổ chúng sanh, tức là không giết hại chúng sanh, tức là giữ giới không sát hại chúng sanh.

Cho nên giới luật ngay từ cái chỗ bước đi của họ chớ không phải họ cầm dao họ giết con vật, hoặc là cầm dao giết người mới là gọi là sát sanh, mà chính vô tình đạp chết chúng sanh vẫn là thọ lấy cái giới - phạm giới sát sanh chớ không phải không.

Thứ tư:

4. Chánh Định Thiểu Dục Tri Túc;

Nghĩa là phải dùng cái sức định tâm hết sức mới giữ được cái thiểu dục tri túc, chớ không thể nào mà thiếu cái định tâm mà giữ gìn được thiểu dục tri túc đâu!

Cho nên ở đây thứ tư là Thánh Định Thiểu Dục Tri Túc, Phật gọi nó là Thánh Định. Cái thiểu dục tri túc là của bậc Thánh chớ không phải phàm phu mà thiểu dục tri túc được.

Quý thầy cứ nghĩ ba y một bát như thế này, sống ngày có người cho ăn mà ngày không có người cho ăn vẫn thấy mình biết đủ, chưa phải là thấy mình thiếu sót, đói khổ, quý thầy có nghĩ được cái điều đó không?

Cuộc sống của một người tu sĩ mà đến cái mức độ đó thì quý thầy thấy nếu mà ngoài đời sống thì không ai mà chịu nổi hết! Người ta nói quá khổ à, không thể nào cái khổ nào hơn là cái khổ của những bậc Thánh này. Vì vậy cho nên “thiểu dục” - “tri túc” nghe hai danh từ thì dễ lắm, nhưng mà sống không phải dễ.

Khi vào trong rừng không có cơm ăn, phải ăn lá cây rừng vẫn thấy thiểu dục tri túc, khi đau bệnh mà không có thuốc thang vẫn thấy thiểu dục tri túc, trước cái cơn ngặt nghèo mà chúng ta vẫn thấy thiểu dục tri túc, không đòi hỏi thì lúc bấy giờ mới thấy thiểu dục tri túc phải là Thánh Định, chớ còn không Thánh Định thì không thể nào chịu nổi trước cái cảnh thân và tâm quá khắc khổ trong cái cuộc sống.

Đó là gọi là Thánh Định Thiểu Dục Tri Túc, mà ở đây đã có kê ra từng cái giới đức của nó ở trong đó, mỗi cái giới đức thiểu dục tri túc là chứng tỏ qua một cái sự tu tập rèn luyện mình mới đạt được cái giới đức đó chớ không phải dễ. Cho nên định thì nó thuộc về giới đức.

5. Thánh Định Vô Lậu;

(07:21) Làm cho lậu hoặc chúng ta sạch cho nên gọi là Thánh Định Vô Lậu.

6. Thánh Định Sơ Thiền;

Còn gọi là Định Chói Sáng, hay gọi là Định Sáng Suốt. Đó, cái Sơ Thiền nó còn có cái tên gọi là Định Chói Sáng hay là Định Sáng Suốt, mà Thầy thường nhắc quý thầy ngồi lại mà giữ tâm thanh thản, giữ tâm vô sự đó, đó là cái Định Sơ Thiền đó, chớ không phải là gì.

Vì có ly dục ly bất thiện pháp thì mới nhập được Sơ Thiền, mà có nhập được Sơ Thiền thì ngồi nó mới thanh thản, còn không thì làm sao mà thanh thản được!

Cho nên cái Định Sáng Suốt - cái Định Chói Sáng thì cái định đó là cái định của Sơ Thiền. Vì vậy ở đây Phật gọi là Thánh Định Sơ Thiền, chớ không phải phàm phu mà nhập được cái định này đâu!

Kế đó thứ bảy thì Phật gọi là:

7. Thánh Định Nhị Thiền;

Nghĩa là diệt Tầm Tứ, không tác ý, không phải chuyện dễ làm của phàm phu, cho nên chỉ có bậc Thánh mới có thể làm được điều đó.

Thứ tám:

8. Thánh Định Tam Thiền;

Thánh Định Tam Thiền chỉ có bậc Thánh mới ly tất cả những trạng thái của ma tức là mười tám cái trạng thái của tưởng.

Mỗi cái trạng thái của tưởng nó khởi lên là nó làm cho chúng ta có cái niềm vui mừng, mà cái niềm vui mừng đó nó làm cho chúng ta - mà Phật gọi là “ly hỷ, trú xả”: Mỗi cái trạng thái của tưởng khởi lên làm cho thân chúng ta đang bị đau khổ, dày vò, do đó chúng ta phải ly cho được thì như vậy chúng ta mới nhập được Tam Thiền.

Mà ly mười tám cái trạng thái của tưởng này thì mới nhập được Tam Thiền cho nên mới gọi là Thánh Định. Thậm chí như giấc mộng, chiêm bao chúng ta cũng phải ly sạch ra, còn nếu còn mộng thì chưa nhập Tam Thiền.

Cho nên cái sức tỉnh của cái người đó dù ở trong lúc ngủ họ cũng phải tỉnh, mà không tỉnh thì phải có chiêm bao, mà chiêm bao tức là họ chưa ly được cái trạng thái của tưởng. Thì chưa ly được trạng thái của tưởng thì không bao giờ nhập được Tam Thiền.

Cho nên khi ngủ, cái người mà tu đến cái chỗ mà vượt qua mười sáu cái tưởng này thì người đó không còn mộng mị, mà không còn mộng mị thì ngủ phải tỉnh thức chớ không thể ngủ mê như cái người tầm thường, phàm phu được.

Đó thì, tới cái chỗ Thánh Định Tam Thiền này chúng ta mới biết rằng cái chỗ ngủ và chỗ thức của chúng ta nó không có sai khác chút nào hết.

9. Thánh Định Tứ Thiền;

Đây thì quý vị thấy cái Thánh Định Tứ Thiền là cái chỗ mà ngưng hoàn toàn hơi thở chúng ta, mà chỗ đó là cái chỗ thanh tịnh nhất mà chúng ta thực hiện được Tam Minh đó.

Đó là chỗ Thánh Định Tứ Thiền. Không phải kẻ phàm phu mà nhập được Tứ Thiền nổi đâu! Không phải chuyện dễ, hơi thở đương thở như thế này mà ngưng lại, các hành hoạt động trong hơi thở đang co bóp, phổi chúng ta hóp thở ra, thở vô, thế mà nó hoàn toàn ngưng mà chúng ta không chết thì không phải là những cái thiền của bậc Thánh mới làm được sao?

(10:17) Đó là cái chỗ làm chủ được sống chết của thân của chúng ta, cho nên chúng ta mà nếu mà muốn bỏ thân này thì cũng phải đều phải nhập vào Tứ Thiền mới bỏ thân này được.

Thứ mười:

10. Thánh Định Diệt Thọ Tưởng.

Nghĩa là cái định cuối cùng là định thứ mười đó là Diệt Thọ Tưởng. Cái định này nó giữ cái thân của quý vị ngàn năm không bị hoại diệt.

Nghĩa là Thánh Định Tứ Thiền nó chỉ có 49 ngày, nếu quá 49 ngày thì cái thân của quý vị bị hoại diệt, vì nó còn ở trong cái Thức Thức, nó chưa ly khỏi cái thân Ngũ Uẩn của nó.

Tứ Thiền nó chưa lìa khỏi cái thân Ngũ Uẩn của nó, nó còn ở trong cái Thức Thức của nó để nó sử dụng cái biết để mà trở về cái trí tuệ Tam Minh của nó, tức là cái giới tuệ của nó cuối cùng. Cho nên nó không giữ được cái thân nó lâu dài, chỉ có 49 ngày thì nó bị hoại diệt.

Nhưng chúng ta nhập tới 49 ngày tự cái thân của chúng ta nó phải phục hồi sự sống lại, nó sẽ bung ra chớ nó không ở trong Tứ Thiền. Cho nên chúng ta chẳng ngại vấn đề đó. Nếu chúng ta nhập Tứ Thiền, đến đó nó tự bung ra, nó không nằm ở trong đó cho chúng ta chết đâu!

Còn Diệt Thọ Tưởng Định thì cái định Thánh Định thứ mười này nó giúp cho chúng ta nhập vào cái định này cả trăm năm, cả ngàn năm thân này bất hoại, không hư, không hôi, không thúi, luôn luôn lúc nào nó cũng giữ gìn cái thân nó vững chắc như đá, không mòn, không hao, không có một vật gì phá hoại cái cơ thể này được.

(12:02) Đó là cái định giữ gìn cái cơ thể tối đa, và tất cả những cái bộ phận ở trong cái thân đó đều hoàn toàn ngưng hoạt động, thậm chí như cái ý căn của chúng ta cũng hoàn toàn là ngưng hoạt động, đó là cái bộ óc.

Còn Tứ Thiền thì cái bộ óc của chúng ta, cái ý căn của chúng ta vẫn còn hoạt động, nhưng các phần khác của bộ óc đều đình chỉ, như cái phần mà hoạt động của bộ óc chúng ta về ý thức của chúng ta thì ngưng hoạt động, về cái phần tưởng thức ngưng hoạt động, chỉ còn cái phần của Thức Thức là nó đang hoạt động mà thôi.

Đó thì, phân biệt được như vậy chúng ta mới thấy rằng cái định của Tứ Thiền thì cái ý căn của chúng ta còn hoạt động trong cái phần của Thức Thức, chớ không hoạt động của phần tưởng thức và ý thức của chúng ta.

Còn Thánh Định Diệt Thọ Tưởng thì hoàn toàn cái ý căn của chúng ta ngưng hoạt động hoàn toàn. Cho nên Phật gọi nhập Diệt Thọ Tưởng Định là cái ý hành phải ngưng, phải tịnh chỉ, phải tịnh chỉ ý hành thì mới nhập Diệt Thọ Tưởng Định, mà tịnh chỉ ý hành tức là ý căn ngưng hoạt động.

Đó quý thầy hiểu cái chỗ đó thì như vậy quý thầy mới biết mười cái loại định. Trong khi người ta dạy thiền định chỉ có một thứ thiền định mà ở đây Phật dạy chúng ta tới mười cái loại thiền định.

Con đường của đạo Phật nó không đơn giản đâu, nó không phải có một loại định nào mà chúng ta (có) thể hoàn tất được cái sự giải thoát cho chúng ta, mà cả mười loại mà chúng ta phải tu chớ không có bỏ một cái loại nào được hết.

Cho nên hiện giờ quý thầy tu hơi thở cũng là tốt, mà tu làm mọi công việc, biết hành động làm mọi công việc cũng là tốt, chớ đâu có gì sai. Mà quý vị phòng hộ sáu căn, giữ gìn sáu căn của mình cũng là tốt, đâu có gì sai! Mỗi giới luật của quý thầy học được, quý vị giữ được một cái giới luật nào đó cũng đều nhằm ở trong mười loại định này chớ không ngoài mười loại định đâu mà sợ rằng chúng ta tu lầm, tu lạc.

Chỉ có chúng ta bị lạc vào những cái trạng thái của tưởng mà nó trở thành - khiến cho thân của chúng ta rối loạn mà trở thành điên khùng, trở thành bệnh thiền chớ không có gì khác hơn hết.

Chỉ có chỗ từ Nhị Thiền đến Tam Thiền, cái đoạn đường đó là quý vị sẽ lạc vào những cái thiền ma mà trở thành thân bệnh, tâm bệnh mà thôi.

Nếu mà vượt qua được cái chỗ từ Nhị Thiền đến Tam Thiền mà vượt qua mười sáu cái loại tưởng của tưởng uẩn thì quý thầy sẽ được an toàn trên bước đường tu tập, không có sợ điên, sợ khùng gì nữa hết. Nó chỉ có một đoạn đường đó mà người ta chết điêu chết đứng ở đó mà không đi tới đâu được hết.